TONUCCI

“Aprender es renunciar, renunciar a mis ideas para que los que saben mas que yo me los transmitan”

Hainbat astetan zehar Tonuccik emandako hitzaldien bideoak ikusi izan ditugu. Bideo ezberdinak ziren, baina nik lehenengo bideoaren laburpena edo sintetizazioa egingo dut.

Antzina, Erroma haurren hiria zela esaten zuten eta hezkuntza Fano hirian jaio edota sortu zela. Bertan, haurrek, lanak, irudiak … egiten zituzten eta horien bidez haien pertsonari buruzko informazioa jaso zezaketen. Metodologia hori gaur arte heldu zaigu, ebaluatzeko beste era bat izanik.

Gaur egun, hezkuntza sistemak hainbat arazo edo gorabehera ditu, gehienbat estatuak inposatzen dituen erreformak direla eta. Hezkuntzan erreforma bat sortzeko kontutan izan behar den lehenengo gauza eskola da, eskola eta hezkuntza mundu horretan parte hartzen duten guztiak, erreforma berri horren aldaketek haiengan izango duelako eragina. Horregatik, hartzen dituzten erabakiak,  askotan ez dira zuzenak izaten.

Haurra jaiotzen denean, zer heziketa mota jasoko duen izaten da kontutan, baina haur horren bizitzan hori izango da momenturik garrantzitsuena? Egia da, pertsona bakoitzak zer heziketa jaso duen garrantzitsua dela, baina heziketa horren ondorioz, zer izatera helduko den da kasu honetan benetan inportateena. Esan bezala, haur hezkuntzan ematen dira oinarrizko uneak, etapa horretan prestatu beharko ditugu etorkizun batean biziko dituzten une eta egoerei aurre egiteko.

Beste alde batetik, haurren negar egiteko beharra aipatu zuen. Haurrek hasieran, berezkoa den gauza delako egiten dute negar, baina hilabeteak edo egunak pasa ahala, negarraren bidez transmititu nahi dituzten gauzak aldatzen doaz, beste arrazoiengatik negar eginez.  Era horretan, amak bere negarrak interpretatu eta elkarren arteko akordio bat lortzen dute, haien artean komunikatzeko moduak sortuz.

Okertzea edo gauzak txarto egitea ez da gauza negatiboa, positiboa baizik (“Los errores son bonitos”). Akatsen bidez gauza asko ikasiko dituzu. Lehenik eta behin, non okertu zaren identifikatu behar duzu eta ekintza hori berriro egiten saiatu, oraingo honetan, aurrekoan baino hobeto edota beste bide bat erabiliz.

Marrazkiei dagokienez, marrazkien bidez haurrari buruz asko ikas dezakegula esaten zuen, marrazkia nola burutu duen, zer nolako marrak, baliabideak … erabili dituen aztertuz. Etxe bat egiten duenean, tximinia edo teilatua lehenengo egin duen, kotxea gurpilak goian dituelarik … Garrantzitsuena, haurrei marrazki librea egiten uztea da, era horretan ez  dira mugatuta sentituko eta haiek nahi dutena irudikatuko dute, behin birritan edo hamar aldiz.

Irudi bat behin baino gehiagotan egiten badute (72 aldiz adibidez), beste gauzarik ez zaiolako interesatzen da, eta irudi horrek arrakasta izan duela eta berak egin duen modua eta era egokiena izan dela ikusi duelako.Horrenbestez, emaitza ona lortu du eta bere lanagatik zoriondu egin dute. Beraz, emaitza hori berriro ere lortzeko nahiarekin, hurrengo batean, prozesu berdina burutuko du.

HAUR (ESKOLA) EREDUA

Pasaden egunean gure haurreskola eta ume ereduak zeintzuk ziren zerrendatzen hasi ginen talde txikietan, gero besteekin ahoz konpartitzeko. Honako ideia hauek jaso genituen:

HAURRESKOLA EREDUA	UME EREDUA
Jolas librea martxan jartzen duena	Ume libre, askea
Askatasuna bermatzen duena	Komunikatzeko gai dena
Ikasle irakasle arteko komunikazio ona	Errespetuz jokatzen duena
Errespetuan oinarritzen dena	Haurra protagonista
Psikologiako arlo guztiak lantzen dituena: kognitibo, afektibo, morala, psikomotorea eta soziala.	Ikasteko premia sortu, horretarako galdera ezberdinak proposatu
Gizarte arauak barneratzen laguntzen duen erakundea.	Esperimentatu nahi duena eta esperimentatzeko gai dena
Irakasleak bozeramaile lana egin behar du	Eremu guztietara egokitzen dena
Irakasleen proposamenek haurren sormena garatzen lagundu behar dute	Sozializatzeko gai dena
Irakasle eta kideen bitartez sormena garatu	Imajinazioa duena
Gurasoen inplikazioa bultzatzen duena	Gogoak ikasteko ezinbestekoak dira
Giro ona beharrezkoa da, haurrengan interesa piz dezan	Bere ingurua maite duena
Haurraren autonomia eta jakin mina sustatu	Kuriositatea duena
Adinak nahastuta egon	Erori eta berriz ere altxatzeko gai dena
Kopuru txikiko klaseak
Aniztasuna
Hizkuntza ezberdinak ikasi
Naturarekiko harremana
Adimen emozionala
HHri garrantzia ematen dion eskola
Berdintasuna landu
Mistoa
Baloreak landu
Metodologia aurreratua duena

Nahiz eta erreforma ezberdinak direla eta, honako helburu hauek lortu ezin ditugun oraindik, ikasle irakasle eta gurasoen laguntzari esker,- hezkuntzak apurka- apurka aurrera egiten du. 

KONFIANTZAREN PEDAGOGIA

"Hay que instruirle en acomodar los objetivos a los recursos"

Gaur, "Konfidantzaren Pedagogia" izeneko dokumentala ikusi dugu, Arizmendi Ikastolan filmatutakoa.

Ikastolak 50-60.hamarkadan sortu ziren, euskara bultzatu eta metodologia berri bati hasiera emateko asmoz.  Hasieran, Haur Hezkuntzako haurrak espazio irekietan hezitzen zituzten, 0-6 urteko etapa hori denetan garrantzitsuena eta emankorrena baita. Beraz, haurrek, berez, jolasteko lekua ba zuten, orain emaitzak ikusteko behatu besterik ez zuten egin behar. 

Esan, bezala, dokumental hau Arizmendi Ikastola hartzen du oinarritzat. Bertako hezitzaileek konfidantza gauza guztien oinarria dela uste dute; bai guraso bai ikasleek haiengan duten konfidantza. Horretarako, gurasoekin eta apuntatuko diren haurrekin kontaktu zuzena izaten saiatzen dira, galdera berezi edota garrantzitsu batzuk eginez; nola izan zen erditzea, familiaren egoera, haurraren ohitura ezberdinak, zer jaten duen, arazorik baduen... Era honetan, kasu bakoitza zehazki aztertzen dute, familiarenganako harremana estuagoa izan daiten.

Bertan, haurreskolaz aparte, guraso eskola ere eskaintzen dute. Bertara, Ikastolako gurasoak joaten dira eta hainbat gai jorratzen dituzte haien ezagutzak aberastuz. Guraso eskolan jaso edota barneratzen dituzten ezagutza horiek, beranduago haurrengan izango dute eragina, beraz, haien burua aberasten duten heinean, haien haurren ezagutza maila elikatzen ari dira. 

Ikastolako lehenengo eguna, denok dakigunez, ez da egun erraza izaten; uda osoa ezer egin gabe egon ostean, lagunekin, familiarekin... Ikastola hasi eta ez duzu inor ezagutzen, eremua ere ezezaguna da... Kasu horietan, momentu ezerosoak edo latzak ekiditeko, hezitzaileak haurra jasotzera joaten dira, nahiz eta gurasoak barruraino sartzen diren (sartu eta klasetik irteteko). Ume bakoitzak bere erritmoa duenez, guraso bakoitza denbora jakin bat geratuko da gela barruan (jolasten, margotzen, haurra lasaitzen...), 5,10 edota 30 minutu, kontua da haurra eroso sentitzea. Momentu hori heltzen denean, ama edo aita haurra han utzi eta joan egingo da. 

Goizeko lehenengo orduan, egoera emozionalaren arabera, haurrak txoko bat edo bestea aukeratuko du; imaginarium txokoa, 3D txokoa, psikomotrizitatea lantzeko txokoa, esperimentazio... Egunaren arabera, haurra era batean edo bestean sentituko da, tristeago, lasaiago, alaiago... Hori kontutan hartuta, hartuko du erabakia. 0-6 urte bitarteko haurrak daudenez, nagusiak direnak txikiagoak lagundu eta txikiagoak nagusiagoak direnak lagunduko dituzte, elkarlana sustatuz. 

Ikastola horretan, dena dago arrazoi batengatik horrela antolatuta, eta haiek hainbat erronka eskaintzen dituzte, haurrek gainditu ditzaketen erronkak, hurrengo egunean haien burua motibatuta sentitu eta erronka horiek hurrengo egunean gainditzeko gogoekin bueltatzeko. 

Esperientzia enpirikoan oinarritzen dira, haurrek haien kabuz esploratzen dute, haiek beren mugak eraikiz. 

Metodologia hau bi zutabek sostengatzen dute; senak eta adimenak. Adimenaren barruan beste bi aukera eman behar ditugu: asmatzeko askatasuna izatea eta okertzeko askatasuna izatea. Bi kasu hauek ematen direnean hezitzaileak hor egongo dira, baina okertzen direnean bereziki. Kasu horretan, haurra etsituta edota triste sentituko da, baina hezitzaileak hor martxan jarri behar du bere lana, ikaslea motibatu eta berak besteek bezala egin dezakela sinestaraziz.

Klasea sei txokotan egituratuta dago; Mahai jolasen txokoa (partxisa, puzzleak, talde lanak...), sinboliko txokoa (antzerkiak, haien errealitatea transmititu...), eraikuntza txokoa, ordenagailu txokoa, esperimentazio txokoa... Bakoitzak nahi duen txokoan jolas dezake, baina eguna bukatzen denean bakoitzak ze txokotan aritu den apuntatu behar du, irakasleak ikas bakoitzak non aritu den ikus dezan eta zenbait txokotan egon ez bada, hurrengo asterako beste txoko batzuetan egoten animatu behar du. 

Haur bakoitzaren egoera aztertzeko, behaketa taula txiki bat osatu beharko dute kurtsoan zehar; haien aurrerapenak, arazoak... lokalizatzeko. Haurra hezkuntzaren ardatza da, zuhaitzaren enborra. Hortik eta haien interesetatik abiatuta sortzen dira proiektu eta metodo guztiak.

Bestalde, garrantzitsua da baita ere haurra eta natura kontaktuan izatea. Horretarako, espazio libre batean psikomotrizitzatea, oreka, esplorazioa... lantzen dute. Elikadura lantzeko ortu txiki bat ere badute, fruitu edota barazki bakoitzaren hazkuntza prozesua behatuz. Naturarekin kontaktuan egoteaz aparte, herriarekin ere harreman estua lortu nahian ari dira. Horrenbestez, herriarentzako ekimenak egiten dituzte, jai egun edo data garrantzitsuetan abestiak eta ikuskizunak eskainiz. 

Esperientzia

Esperientzia hitza hitz soila eta arrunta dirudi, baina haur hezkuntzaz ari garenean hitz horrek ezinbesteko garrantzia dauka.  Esperientzia da haurrei aurrera egitea posiblea egingo diena, horren bidez gauza asko edo gauza gehienak ikasiko dituztelako. 

Haurrek berez txikitatik kuriositatea dute eta beti daude gauza berriak ikasi eta deskubritzeko prest. Askotan tronpatuko dira, beste askotan harrigarriak diren gauzak deskubrituko dituzte eta bereak egingo dituzte. Ezetz dirudien arren, bata zein bestea gertatzen denean zerbait ikasiko dute. 

Egin nahi duten hori nahi duten moduan gertatzen ez denean, hurrengo batean kontu handiagorekin egingo dute, edota ez dute berriro errepikatuko, segun esperientzia zein eta nolakoa izan den. Beraz, hori esperientzia txar baten bidez ikastea da. Esperientzia ona izango da, bestalde, pentsatu dutena ondo ateratzen denean, esperientzia hori ondo burutzearen ondorioz, zerbait berria ikasi dutelako eta baita ekintza hori nola egin ikasi dutelako ere. 

Hau horrela izanik, pertsona baten ezagutzaren oinarria hitz batean laburtu edo deskribatuko genuke: ESPERIENTZIA.

Hezkuntza

Udazkena

Aurreko lauhilabetean egin genuen moduan, honako hontan ere modulu lana buru behar dugu. Kasu honetan, beste mota bateko lana egin behar dugu; bost arloak batzen dituen lana.

Hasteko, talde bakoitzeko partaide bakoitzak gai bat aukeratu behar zuen eta gai hori defendatu. Gero, gai horiek komunean jarri behar genituen eta azkenik lauron artean gai bakarra aukeratu.  Gure gaia udazkena da. Gai guztien artean osatuena, egokiena iruditzen zitzaigun... haurrek asko ikasiko duten proiektua da. Hortaz aparte, proiektu honen ekintza batzuk ez dira klase barruan egiten, basoan, mendian...baizik, naturarekin kontaktuan. Era honetan, udazkenari buruz ikasten dutena haiek haien kabuz deskubritu ahal izango dute, hostoak, makilak, zuhaitzak ikusiz, usanduz, ikutuz..

Modulu lanak hainbat fase ditu eta orain bigarren fasean gaude, zeinetan zer jarduera, esperimentu dauden aztertu behar dugu, zer arlo parte hartzen duen ... Nik uste dut erraz burutuko dugun lana dela, oso gai polita eta entretenigarria baita.

Elkartasuna

LOCZY

Didaktika orokorra arloan honako bideo hau ikustea proposatu ziguten. Bertan, familiarik gabeko (amarik gabeko haurrak, haien haurrak zaintzen ez zituzten gurasoak, gaixotasun larriak zituzten gurasoak zituztenak...) haurrak agertzen ziren. Haur guzti horiek etxe berean bizi ziren eta zaintzaile batzuen esku zeuden. Zaintzaile hauek haurrak tratatzeko edo zaintzeko Loczy metodologia hartzen zuten oinarri. Horretarako, etengabe ari ziren haiekin hizketan, haiekin jolasten, etengabe interaktuatzen, bata bestea hobeto ezagutzen ... Hala ere, haien lana ez zen haien ama izatea, baizik eta bakoitza era egoki batean hezi eta zaintzea. 

Nik uste dut sekulako lan ona egin zutela eta gaur egun ere egiten dutela hezitzaileek, haiei esker hainbat haur aurrera atera ahal izan direlako, etorkizun duin bat edukiz (familia, etxea...). Haur hauek hezteko tokia aski aproposa zen eta inon ez bezala tratatu zituzten. 

Bukatzeko, nik esango nuke haur hauen bizitza goitik behera aldatu zutela, aurrera atera zituzten pila bat ume haiek bakarrik eta haiei esker, haurrek orain merezi duten bizimodua dutela. Hori benetan miresteko gauza da.